Het is Eerste Kerstdag 2024. Het is ongewoon zacht voor de tijd van het jaar. De Bilt noteert een gemiddelde van 6,1 graden. Dat is ruim twee graden warmer dan normaal. Buiten voelt de temperatuur mild aan en binnen is het warm en levendig. In Woerden wordt kerst gevierd zoals kerst bedoeld is: er zijn familie, vrienden, goed eten, gesprekken die alle kanten op gaan en kinderen die spelen alsof de tijd niet bestaat.
Buiten steken de kinderen wat F1-vuurwerk af. Dat onschuldige spul dat je het hele jaar door mag kopen. Sopheya, 9 jaar, kijkt samen met haar nichtjes toe hoe haar neefjes een vuurwerklint aansteken vlak voor haar huis. Het lijkt allemaal veilig genoeg. Maar dan gaat het mis. Sopheya’s nichtje rent in paniek het huis in en roept: ‘Sopheya heeft pijn. Heel veel pijn, kom snel!’

Vuurwerk in haar laars
Vader Vincent rent naar buiten. Wat hij aantreft, is ernstig. In de hals van Sopheya’s UGG-laars is vuurwerk beland. Haar voet is zwaar verbrand, zwart verkoolde huid hangt los. Er wordt direct 112 gebeld. De ambulance is er binnen vijf minuten, al voelt het alsof de tijd stilstaat. De ambulance medewerkers koelen haar voet en ze gaat daarna met spoed naar het ziekenhuis. Sopheya heeft derdegraads brandwonden aan haar voet en het ziet er naar uit. In het Brandwondencentrum in Beverwijk wordt ze verder behandeld.

Opa niet te bereiken
Alsof dit niet genoeg is om je kerststol in je keel te laten steken, probeert moeder Suriani tevergeefs haar vader te bereiken. Ze wil hem vertellen wat er met zijn kleindochter is gebeurd. Die ochtend had ze hem ook al niet te pakken gekregen. Omdat haar vader actief is in de kerk, vermoedt ze dat iemand hem na de kerkdienst heeft meegenomen voor een kopje koffie. Toch knaagt het aan haar dat hij weer niet opneemt. Vader Vincent voelt dezelfde onrust en schakelt een buur van zijn schoonvader in. Inmiddels is het al avond en wanneer de buurvrouw ziet dat de lampen aan zijn en de auto voor de deur staat, maar geen gehoor krijgt, slaat ze alarm. Vincent springt in de auto en gaat naar het huis van zijn schoonvader, terwijl zijn vrouw bij hun dochter blijft. Wanneer niemand opendoet, wordt de deur geforceerd. Binnen vinden ze zijn schoonvader levenloos op de grond. Hij blijkt de avond ervoor te zijn overleden.

Waar moet je heen met je verdriet
Het wordt een dag die geen enkel gezin ooit zou moeten meemaken: een klein meisje met zware brandwonden in Woerden en een geliefde opa overleden in ’t Goy. Waar moet je heen met al je verdriet? Kerstmis 2024 is er een om nooit te vergeten, om alle verkeerde redenen. Warmte en vreugde maken plaats voor angst, verdriet en ongeloof.

Gezien opa’s uitvaart en al het regelwerk wat daarbij komt kijken, is Sopheya’s opname in het ziekenhuis, geen sinecure. Sopheya gaat heen en weer tussen het brandwondencentrum, thuis en opa’s begrafenis. Nog geen twee weken later krijgt ze een huidtransplantatie. Na nog eens twee weken volledige rust, begint Sopheya met intensieve fysiotherapie. Eerst in de vertrouwde omgeving van haar eigen huis en later in de praktijk. Ook start ze met EMDR-therapie om het gebeurde te verwerken.

Doorzetter
Dat Sopheya een doorzetter is, blijkt wanneer ze al na vijf weken voorzichtig een dansje probeert te maken. Dansen is haar lust en leven. Ze zegt zelf dat een leven zonder dans voor haar niet bestaat. Dans is een geweldige katalysator voor haar doorzettingsvermogen. Binnen zes maanden na het ongeluk staat ze alweer op het podium en wint ze met haar dansteam zelfs de derde plaats op een danswedstrijd.

‘Nooit meer dansen zou erger zijn dan littekens,’ zegt Sopheya als ik bij haar en haar moeder op bezoek ben voor dit interview. En vuurwerk? Dat hoeft voor haar niet meer. ‘Als er nu vuurwerk wordt afgestoken, blijf ik gewoon binnen,’ zegt ze resoluut. Haar moeder glimlacht. Bijna verontschuldigend zegt ze dat de kans dat er vuurwerk in je schoenen belandt, 1 op 1000 is. Maar ook onschuldig vuurwerk kan littekens achterlaten.

Kindervakantieweken
Dan begint Sopheya te vertellen over de kindervakantie­week van Stichting Kind en Brandwond waar ze in mei voor het eerst naartoe ging. Haar gezicht licht op: ‘Ik heb er zulke fijne vriendinnen aan overgehouden,’ zegt ze met een brede grijns. ‘Ik heb nu al zin in volgend jaar. Als je dan tóch brandwonden hebt, is het kamp echt een unieke plek. Iedereen heeft ongeveer hetzelfde meegemaakt. We hebben een appgroepje met een paar meiden en jongens.’ Het wordt me weer eens duidelijk hoe waardevol de vakantieweek is voor brandwondenpatiënten, groot en klein. Sopheya’s moeder beaamt dit: ‘Het kamp heeft veel meer acceptatie opgeleverd. Als moeder is er niets fijner dan dat.’

Terwijl Sopheya praat, merk ik een wijsheid in haar op die ik vaker zie bij brandwondenpatiënten. Ondanks de littekens op haar voet en de pijn die het nodig steeds veroorzaakt, klaagt Sopheya niet en gaat ze door met haar leven. Ze gaat door, gedreven door haar liefde voor dans. ‘Ik denk altijd, het is gebeurd. Je moet het gewoon maar een beetje laten. Je kunt het toch niet veranderen.’

De magie van kerst hervinden
Dat eerste jaar na het oplopen van brandwonden, blijft moeilijk, maar zeker wanneer je ook nog eens je opa moet missen. En al helemaal rondom de feestdagen. Feestdagen zonder geliefden blijft lastig en afgelopen jaar voelde dat extra zwaar zonder opa en met Sopheya’s ongeluk nog vers in het achterhoofd. ‘De kerst­vreugde was wel een beetje afgenomen,’ zegt haar moeder eerlijk, ‘maar we hebben besloten om er iets moois tegenover te zetten.’ ‘We gaan lekker op vakantie,’ voegt Sopheya er met een glimlach aan toe. Haar moeder knikt instemmend, zichtbaar opgelucht. Ze vieren Kerstmis in Disneyland Parijs. Niet om Kerst over te doen, maar om de magie weer te hervinden voor deze periode van het jaar. Precies zoals opa dat ook had gewild.

• Door Melek Dogan